Ana içeriğe atla
Robot 3S Li-Po pil (11,1 V nominal, dolu 12,6 V, 4200 mAh, 40C) ile çalışır. Li-Po piller hafif ve güçlüdür ancak yanlış kullanıldığında şişebilir, alev alabilir ve söndürülmeleri zordur. Bu sayfadaki kurallar robotla çalışan herkes içindir.

1. Pil: Zorunlu Kurallar

Robotun yazılımı pil gerilimini ölçmez. Pili aşırı deşarjdan koruyan tek önlem düşük gerilim alarmıdır.
  • Her pile düşük gerilim alarmı (low battery alarm / Li-Po checker) takın. Alarm pilin balans soketine takılır, her hücreyi ayrı izler ve ayarlanan eşiğin altında öter. Eşiği 3,5 V/hücre (3S için yaklaşık 10,5 V) olarak ayarlayın. Alarm ötünce robotu hemen durdurun ve pili çıkarın. Li-Po 3,0 V/hücrenin altına indiğinde kalıcı hasar görür ve bir sonraki şarjda şişebilir.
  • Li-Po pili taşırken ve şarj ederken Li-Po güvenlik çantasında (safe bag) tutun. Çanta yangını durdurmaz ancak alevi içinde tutar ve çevreye yayılmasını geciktirir. Çantaya tek pil koyun ve fermuarını kapatın.
  • Pili, kullandığınız pilin üreticisinin dokümantasyonuna (etiket, veri sayfası, kullanım kılavuzu) uygun şekilde şarj edin. Şarj akımı, şarj gerilimi, sıcaklık aralığı ve saklama koşulları pilden pile değişir; üreticinin değerleri bu sayfadaki genel değerlerden önce gelir. Şarj cihazının kılavuzundaki talimatlara da uyun.
  • Yalnızca balanslı Li-Po şarj cihazıyla şarj edin (balans soketi takılı, “LiPo Balance” modu, hücre sayısı 3S). Şarj akımı en fazla 1C, yani 4200 mAh pil için 4,2 A olmalıdır; daha düşük akım (ör. 2 A) pil ömrü için daha iyidir. Pilin üzerindeki 40C değeri deşarj değeridir (en fazla yaklaşık 168 A çekilebilir), şarj akımı değildir.
  • Şarjı hiçbir zaman gözetimsiz bırakmayın ve gece boyu şarjda bırakmayın. Yanmaz bir zeminde (seramik, beton, metal tepsi) ve yanıcı malzemelerden uzakta şarj edin.
  • Şişmiş, ezilmiş, delinmiş, kablosu soyulmuş ya da ısınan pili kullanmayın ve şarj etmeyin. Pili güvenlik çantasına koyup dışarıda, yanmaz bir yerde bekletin ve pil geri dönüşüm noktasına teslim edin.

2. Pil: Günlük Kullanım

  • Pili bir haftadan uzun süre kullanmayacaksanız şarj cihazının Storage moduyla saklama gerilimine getirin. Pili tam dolu ya da boş saklamak ömrünü kısaltır.
  • Sürüşten hemen sonra pil ılıktır; soğumadan şarj etmeyin.
  • Hücreler arasında 0,1 V’tan fazla fark varsa balanslı şarjla eşitleyin. Fark sürekli büyüyorsa pil yaşlanmıştır.
  • Saha ayarlarını (min_duty, max_wheel_speed) dolu pille yapın; zayıf pilde motorlar aynı duty değerinde daha yavaş döner. Saha Testi
  • Soğukta (0 °C altı) pil kapasitesi düşer ve alarm erken öter. Soğuk pili şarj etmeyin.

3. Taşıma

  • Pili robottan çıkararak ve güvenlik çantası içinde taşıyın. Robotun içinde taşınan pilin konnektörü kısa devre yapabilir.
  • Konnektörü (XT60 vb.) açıkta bırakmayın; uç kapağı takın ya da bantlayın. Pili anahtar, bozuk para ve aletlerle aynı cebe koymayın.
  • Uçakta Li-Po pil yalnızca kabin bagajında taşınabilir, bagaja verilemez. 100 Wh altındaki piller için genellikle izin gerekmez (bu pil: 11,1 V × 4,2 Ah ≈ 47 Wh). Her pil ayrı güvenlik çantasında ve uçları yalıtılmış olmalıdır; havayolunun kurallarını kontrol edin.
  • Pili güneş altında kalan araçta bırakmayın.

4. Yangın Durumunda

  • Pili ve robotu yanıcı malzemelerden uzaklaştırabiliyorsanız uzaklaştırın. Dumanı solumayın; Li-Po dumanı zehirlidir.
  • Küçük Li-Po yangınlarında en etkili yöntem bol suyla soğutmak ya da kumla boğmaktır; tozlu (ABC) yangın söndürücü de kullanılabilir. Yangın söndükten sonra pil yeniden alev alabilir; pili saatlerce açık havada, bir kova içinde bekletin.

5. Robotu Kullanırken

  • Pili takmadan önce kabloları kontrol edin: kutuplar (kırmızı +, siyah −), gevşek ya da açıkta kalan uçlar, L298N vida klemenslerinde taşan tel uçları. Ters bağlanan pil L298N’i ve T3 Gemstone O1’i yakar.
  • Kablo değiştirirken pili çıkarın. Pil takılıyken pin değiştirmek GPIO’lara zarar verebilir.
  • Pil hattında bir ana anahtar ve sigorta (ör. 10 A bıçak sigorta) bulunması önerilir. 40C pil kısa devrede 150 A’in üzerinde akım verebilir; sigorta, kablo ve L298N yanmadan önce atar.
  • T3 Gemstone O1’in güç besleme girişini 5–12 V aralığında besleyin. Tam dolu 3S pil 12,6 V’a ulaşır. T3 Gemstone O1’i bu pilden beslemek için güç besleme girişine, kartın akım ihtiyacını karşılayan uygun bir DC regülatör üzerinden girin. T3 Gemstone O1 teknik özellikleri
  • Pili Type-C girişine asla bağlamayın. Type-C girişi 5–9 V içindir; bu hattaki eFuse yaklaşık 10,2 V’ta keser.
  • Pil takılıyken Type-C de bağlanabilir. Kart iki eFuse ile öncelikli güç seçici olarak tasarlanmıştır; Type-C’de geçerli güç varsa pil yolunu kendisi kapatır. Bu durumda kart USB’den, motorlar pilden beslenir.
  • Pil girişinin düşük gerilim kesmesi yaklaşık 4,0 V’ta açar, 3,6 V’ta kapatır; yani kart pili aşırı deşarjdan korumaz. 3S pili 10,5 V altına indirmemek düşük gerilim alarmının görevidir.
  • Pilden T3 Gemstone O1’e ve L298N’e ayrı kablolarla gidin (yıldız bağlantı); birinin klemensinden diğerine köprü yapmayın. L298N besleme girişine 470–1000 µF elektrolitik kondansatör ekleyin; bu kondansatör motorların ani durmasında besleme hattına dönen gerilimi bastırır. Batarya, L298N, T3 Gemstone O1 ve enkoder GND’leri ortaktır.
  • İlk testleri tekerlekler havada (robotu bir kutunun üzerine koyarak) yapın. Böylece yazılım ayarı yanlış olsa bile robot masadan düşmez.
  • Robot hareket ederken ellerinizi tekerleklerden uzak tutun ve web arayüzündeki EMERGENCY STOP düğmesinin yerini bilin. Arayüz bağlantısı koparsa robot /cmd_vel zaman aşımıyla kendiliğinden durur; ancak buna güvenip robotu masa kenarında sürmeyin.
  • Lidar freni (safety.enabled) yalnızca lidarın gördüğü yükseklikteki engelleri algılar; alçak cisimleri, merdiven boşluklarını ve masa kenarlarını görmez.
  • L298N yük altında ısınır; soğutucusuna dokunmayın ve havalandırmasını kapatmayın.
  • Lidarın lazeri Class 1’dir (göze zararsız kabul edilir), yine de dönen kafaya uzun süre yakından bakmayın.
  • Robotu suya, ıslak zemine, tozlu ve metal talaşlı yüzeylere sokmayın.

6. Kapatma

Pili ya da USB-C kablosunu doğrudan çekmek dosya sistemini bozabilir. Önce işletim sistemini kapatın.
Kartın ışıkları söndükten sonra (yaklaşık 15 saniye) pili çıkarın. Kart pilden beslendiği için poweroff komutundan sonra bile pilden akım çekmeye devam eder. Pili robotta takılı bırakmayın; birkaç saat içinde 3,0 V/hücrenin altına inip kalıcı hasar görebilir.

7. Kontrol Listesi

Her çalışmadan önce:
  • Pil şişmemiş, kablosu sağlam ve gerilimi 11,4 V’un üzerinde
  • Düşük gerilim alarmı balans soketine takılı ve eşiği 3,5 V
  • Kablolar ve kutuplar kontrol edildi, pil en son takıldı
  • Acil durdurma düğmesi ekranda açık
  • İlk hareket tekerlekler havadayken denendi
Çalışma bittikten sonra:
  • sudo poweroff çalıştırıldı, ışıklar söndükten sonra pil çıkarıldı
  • Pil soğuduktan sonra güvenlik çantası içinde, üreticinin talimatlarına göre şarj edildi ya da saklama gerilimine getirildi